Wanneer woorden beginnen te snijden

De verharding van taal

Er is iets aan het verschuiven in onze samenleving. Niet altijd zichtbaar, niet altijd luid, maar voelbaar in elke discussie, elk commentaar, elke digitale schermutseling. Onze taal wordt harder. Korter. Sneller. En vooral: scherper. Woorden die ooit bedoeld waren om te verbinden, lijken steeds vaker te worden ingezet als wapens.

"Taal kan snijden. Maar ze kan ook helen. En die keuze ligt elke dag opnieuw in onze handen".

Het begint vaak onschuldig. Een scherpe opmerking. Een cynische reactie. Een “grapje” dat eigenlijk geen grapje is. Maar langzaam verschuift de norm. Wat ooit onbeleefd was, wordt nu gezien als “eerlijk”. Wat vroeger respectloos was, heet nu “je mening durven zeggen”. En wat ooit kwetsend was, wordt vandaag afgedaan als “de waarheid kan pijn doen”.

Toch is het niet de waarheid die pijn doet. Het zijn de manieren waarop we ze brengen.

De digitale wereld heeft die evolutie versneld. Online is er geen stilte, geen nuance, geen blik die verzacht. Alleen woorden. Rauw, direct, ongefilterd. Een scherm maakt het makkelijker om harder te zijn dan we in het echte leven ooit zouden durven. We zien geen gezicht tegenover ons, geen schouders die zakken, geen ogen die wegkijken. We zien alleen tekst. En tekst voelt soms minder menselijk dan de mens die erachter zit.

Maar de verharding van taal beperkt zich niet tot sociale media. Ze sijpelt door in het verkeer, in de politiek, op de werkvloer, zelfs in de supermarkt. Mensen lijken sneller geprikkeld, minder geduldig, minder bereid om elkaar het voordeel van de twijfel te geven. Alsof we collectief op scherp staan.

Misschien komt het door de druk die velen voelen. Door onzekerheid, door vermoeidheid, door een wereld die sneller verandert dan wij kunnen volgen. Misschien is harde taal een manier om controle te voelen in een tijd waarin veel mensen die kwijt zijn. Maar dat maakt de impact niet minder groot.

Want woorden laten sporen na. Ze vormen hoe we naar elkaar kijken. Hoe we met elkaar omgaan. Hoe veilig of onveilig iemand zich voelt in een gesprek. Een harde zin kan langer blijven hangen dan een harde klap. En waar harde taal de norm wordt, verdwijnt empathie langzaam uit beeld.

Toch is er ook hoop. Want taal verhardt niet vanzelf. Ze verhardt omdat wij dat toelaten. En dus kunnen wij ook de beweging omkeren. Door bewust te kiezen voor zachtheid, zelfs wanneer dat moeilijk is. Door te luisteren in plaats van te reageren. Door vragen te stellen in plaats van te veroordelen. Door te beseffen dat elke zin die we uitspreken, iemand kan raken op een manier die we niet altijd zien.

Zachtheid is geen zwakte. Het is een keuze. Een daad van moed in een tijd waarin hard zijn de makkelijkste weg lijkt.

Misschien begint het bij iets kleins. Een gesprek waarin je even wacht voor je antwoordt. Een online discussie waarin je kiest voor nuance. Een moment waarop je iemand niet afsnauwt, maar probeert te begrijpen.

Taal kan snijden. Maar ze kan ook helen. En die keuze ligt elke dag opnieuw in onze handen.