Mobiliteit in België: een systeem dat kraakt langs alle kanten

Van slecht wegennet, roekeloos rijgedrag en fietsgedrag tot rijopleiding en frustraties

Mobiliteit in België blijft een onderwerp dat iedereen raakt, elke dag opnieuw. Of je nu fietst, rijdt, wandelt of met het openbaar vervoer onderweg bent: het gevoel dat ons mobiliteitssysteem kraakt, is moeilijk te negeren. En hoewel er de laatste jaren veel aandacht gaat naar grote infrastructuurprojecten en nieuwe vervoersvormen, blijven de dagelijkse frustraties voor veel weggebruikers dezelfde.

"Mobiliteit in België is een kluwen van gewoontes, infrastructuur, regelgeving en gedrag. Maar één ding is duidelijk: het systeem werkt niet meer zoals het zou moeten".

Jonge fietsers: vrijheid of roekeloosheid?

Laat ons beginnen bij een fenomeen dat steeds vaker opduikt in het straatbeeld: jonge fietsers die zonder handen rijden, ondertussen met één hand op hun gsm bezig zijn en met een koptelefoon of oortjes in. Het ziet er misschien stoer uit, maar het is ronduit gevaarlijk. Niet alleen voor henzelf, maar ook voor andere weggebruikers. Het is moeilijk te begrijpen dat dit gedrag nauwelijks gecontroleerd wordt, terwijl de risico’s overduidelijk zijn.

Het contrast met andere controles is opvallend. Zo zie je soms politieagenten die met een fototoestel klaarstaan om te controleren of een bestuurder van een personen- of vrachtwagen geen stuk brood in de mond steekt. Terecht, afleiding achter het stuur is een reëel probleem, maar het blijft vreemd dat jongeren die zonder handen fietsen, gamen op hun smartphone en auditief afgesloten zijn van hun omgeving, amper worden aangesproken.

Speedpedelecs en steps: snel, maar soms té snel

Daarbovenop komt nog een ander fenomeen: speedpedelecs en elektrische steps die in zone 30 vrolijk links en rechts voorbij zoeven. De snelheidsverschillen worden steeds groter, en dat maakt het verkeer onvoorspelbaar. Zone 30 is bedoeld om kwetsbare weggebruikers te beschermen, maar in de praktijk voelt het soms alsof je in een mini-snelweg terechtkomt waar iedereen zijn eigen regels volgt.

Een wegennet dat zijn beste tijd heeft gehad

En dan is er nog de staat van onze wegen. Het Belgische wegennet is op veel plaatsen ronduit erbarmelijk. Diepe putten, verzakkingen, slecht herstelde stukken asfalt: het hoort er bijna bij. Bestuurders moeten voortdurend slalommen om schade aan hun wagen of fiets te vermijden. Het is een symptoom van een dieper probleem: de investeringen in lokale en regionale wegen blijven achter.

Terwijl miljarden naar de Oosterweelverbinding en de ring rond Brussel gaan, lijken de wegen rond steden en dorpen vergeten. Natuurlijk zijn grote infrastructuurprojecten belangrijk, maar het dagelijkse verkeer speelt zich vooral af op die kleinere wegen. En daar wringt het schoentje. De prioriteiten liggen elders, onder meer bij het departement defensie, en dat laat zich voelen.

Rijgedrag en rijopleiding: tijd voor een reset

Maar infrastructuur is maar één deel van het verhaal. Ook het rijgedrag in België laat te wensen over. Onvoorspelbaar, gehaast, soms ronduit agressief: het is een cocktail die het verkeer onnodig gevaarlijk maakt. En dan is er nog de rijopleiding, die dringend aan vernieuwing toe is.

Het blijft vreemd dat iemand met een voorlopig rijbewijs -model 18- alleen mag rijden, zonder geslaagd te zijn voor een rijexamen. Dat kan bijna nergens anders, maar in België is het de normaalste zaak van de wereld. Het resultaat? Bestuurders die onvoldoende voorbereid zijn op complexe verkeerssituaties, en dat merk je.

Een grondige hervorming van zowel de rijopleiding als de rijexamens lijkt meer dan verstandig. Niet om mensen te ergeren, maar om de veiligheid van iedereen te verhogen. Mobiliteit is geen vrijblijvende hobby, het is een gedeelde verantwoordelijkheid.

Tijd voor moedige keuzes

Mobiliteit in België is een kluwen van gewoontes, infrastructuur, regelgeving en gedrag. Maar één ding is duidelijk: het systeem werkt niet meer zoals het zou moeten. Van roekeloos fietsgebruik tot te snelle steps, van kapotte wegen tot een achterhaalde rijopleiding, het vraagt allemaal om moedige keuzes.

Als we willen dat iedereen zich veilig en vlot kan verplaatsen, dan moeten we durven kijken naar wat écht werkt. En vooral, naar wat dringend moet veranderen.