En dan kwam ik op het kerkhof van Herentals

Ik ben geboren in Herentals, opgegroeid in de Kempische stad waar de Nete traag door het landschap slingert en waar mijn eerste dertig levensjaren zich hebben afgespeeld. Daarna ben ik verhuisd, intussen al 32 jaar geleden. Maar wie ooit in Herentals gewoond heeft, draagt de stad mee als een laag onder de huid. En wie er familie heeft liggen, keert vroeg of laat terug, al is het maar voor een stil bezoek, een halfjaarlijkse groet aan wie er niet meer is.

Mijn ouders liggen er begraven. Net als andere familieleden. Het kerkhof van Herentals is voor mij geen toeristische plek, geen passage, maar een plaats van herinnering. Een plek waar ik even stilsta, letterlijk en figuurlijk. Waar ik de tijd voel vertragen. Waar ik mijn ouders nog eens “bezoek”, zoals mensen dat zo mooi zeggen.

Maar de laatste jaren is dat bezoek anders geworden.

Een kerkhof dat langzaam achteruitging

Ongeveer vijf jaar geleden merkte ik het voor het eerst. Kleine dingen. Een scheefgezakte grafzerk hier, een rommelige hoek daar. Onkruid dat niet zomaar “natuur” was, maar duidelijk het gevolg van achterstallig onderhoud. Ik dacht toen nog: het zal wel tijdelijk zijn. Een personeelswissel, een drukke periode, een misverstand.

Maar bij elk nieuw bezoek leek het kerkhof een beetje meer te kantelen richting verwaarlozing.

De grafzerken stonden steeds schever. De paden lagen er slordiger bij. Het algemene beeld was dat van een plek die langzaam maar zeker vergeten werd.

Biodiversiteit?

De afgelopen maand ging ik opnieuw. Een warme dag, een rustige namiddag. Ik wandelde het kerkhof op en voelde meteen dat er iets niet klopte. Niet gewoon wat onkruid, niet zomaar wat rommel ; nee, het was extreem.

Onkruid tot de hoogste graad, metershoog op sommige plekken. Bergen afval en resten van grafzerken die blijkbaar verwijderd waren, maar waarvan het overschot gewoon was blijven liggen. Paden die nauwelijks nog paden waren.

En dan die bordjes. Op verschillende wandelwegen stonden ze: “Biodiversiteit maakt deel uit van het kerkhof. Daarom wordt hier niet geharkt.”

Biodiversiteit is mooi. Nodig zelfs. Maar biodiversiteit tussen grafzerken, in mate dat bezoekers moeten zoeken waar het pad ooit lag, is geen natuurbeheer meer. Dat is een excuus. Een schild om achter weg te kruipen. Een manier om te zeggen: we doen niets, zogezegd bewust voor de biodiversiteit.

Er zijn grenzen. 

Een kerkhof dat respect verliest

Ik stond bij het graf van mijn ouders toen ik andere bezoekers hoorde praten. Ze wilden naar de strooiweide, maar ze zeiden  en ik citeer letterlijk:

“We moeten eerst nog door het onkruid alvorens we aan ons familielid geraken.”

Dat zinnetje bleef hangen. Het was niet gezegd in boosheid, maar in teleurstelling. In verdriet zelfs. Want een kerkhof is geen park, geen experiment, geen plek om beleid te testen. Het is een plaats van respect. Van stilte. Van zorg.

Dat respect ontbreekt vandaag.

Waar is het stadsbestuur?

Ik vraag me af welke invloed de burgemeester en het schepencollege hier hebben. Komen zij dan nooit op het kerkhof van Herentals? Zien zij niet wat elke bezoeker ziet? Voelen zij niet wat elke nabestaande voelt?

Wat mij het meest frappeerde: ik heb er ruim een uur rondgelopen. Ruim een uur. En ik heb niemand gezien. Niemand die werkte. Niemand die toezicht hield. Niemand die bezig was met onderhoud.

Alleen afval. Alleen onkruid. Alleen stilte, maar niet de soort stilte die bij een kerkhof hoort.

Een stad die beter kan 

Herentals is een stad met geschiedenis, met karakter, met mensen die fier zijn op hun roots. Maar een kerkhof dat er zo bijligt, tart alle verbeelding. Het is niet waardig. Niet respectvol. Niet Kempisch. Niet Herentals.

Ik blijf mijn ouders bezoeken, zoals altijd. Maar elke keer hoop ik dat de stad wakker wordt. Dat iemand opstaat en zegt: dit kan niet langer. Dat Herentals opnieuw zorg toont voor wie er rust en voor wie er komt rouwen.